Classical Numismatics Discussion
  Welcome Guest. Please login or register. Auction Catalogs 50% Off - Order 3 Or More Items And Shipping Will Be Reduced To Postage Only!!! Explore Our Website And Find Joy In The History, Numismatics, Art, Mythology, And Geography Of Coins!!! Expert Authentication - Accurate Descriptions - Reasonable Prices - Coins From Under $10 To Museum Quality Rarities Welcome Guest. Please login or register. Internet Challenged? We Are Happy To Take Your Order Over The Phone 252-646-1958 Auction Catalogs 50% Off - Order 3 Or More Items And Shipping Will Be Reduced To Postage Only!!! Support Our Efforts To Serve The Classical Numismatics Community - Shop At Forum Ancient Coins!!!

Recent Additions to Forum's Shop


Author Topic: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.  (Read 4476 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #150 on: May 26, 2021, 02:55:45 pm »
Zostawiłem sobie Aszkelon* (Ascalon) na boku, jako nie pasujący do poprzedniego postu. Niesłusznie, doskonale tam pasuje - jest to kolejna kombinacja nie pasująca do żadnej reguły :-)

Tym razem jest tetra antiocheńska:


https://www.acsearch.info/search.html?id=6271040

Nie ma żadnego śladu niczego, co przypominałoby tetrę tyryjską, jest za to rewers nawiązujący do miejscowego kultu Izydy i być może tutaj w tym orle wciśniętym pod Karakallą są pewne echa typu tyryjskiego:


https://www.acsearch.info/search.html?id=1215025

Jak doczytałem tutaj: https://core.ac.uk/download/pdf/210601946.pdf (doktorat pt. "The public sacred identity of Roman Ascalon", s. 121) Izyda była czczona w Aszkelonie jako Izyda Κρατίστη (Najpotężniejsza), opiekunka miasta, Pani spraw wojennych.

Makrynus mennicę zachował, rezygnując z typu miejscowego:


https://www.acsearch.info/search.html?id=5572146

Znalazło się też miejsce dla Diadumeniana:


https://www.acsearch.info/search.html?id=2642764

* Tak, ten sam Aszkelon słynny z ostatniej bitwy pierwszej Krucjaty.

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #151 on: May 31, 2021, 02:43:27 pm »
Jak widać temat zaczyna się pojawiać w różnych miejscach - tutaj artykuł, w którym autor spekuluje czy legiony stacjonujące na wschodzie mogły mieć żołd płacony w którymś z rodzajów drachm:
https://www.academia.edu/8718770/Johan_van_Heesch_Paying_the_Roman_soldiers_in_the_East_1st_2nd_century_AD_in_M_Redd%C3%A9_ed_De_l_or_pour_les_braves_Soldes_arm%C3%A9es_et_circulation_dans_le_monde_romain_Scripta_Antiqua_69_Ausonius_Diffusion_de_Boccard_Bordeaux_Paris_2014_p_139_159?email_work_card=view-paper

Nie ma zasadniczo nic nowego, a w pewnych miejscach temat jest potraktowany na skróty. Np. z faktu równoległego przebijania drachm z Bosry i denarów przez powstańców Bar-Kochby autor próbuje wnioskować równą wartość tych monet, mimo różnej zawartości srebra i mimo tego, że niewiele wcześniej omawia pokrótce drachmy aleksandryjskie, co do których kursu (4:1) nie ma raczej w literaturze wątpliwości.

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #152 on: June 03, 2021, 02:25:39 pm »
W ramach przygotowania do wojny z Partią Karakalla wcielił do Imperium i tak całkowicie zależne od Rzymu królestwo Osroene, ze stolicą w Edessie.

Tamtejsza mennica zajmowała się wówczas przeważnie biciem drobiazgów typu "nasz cesarz - nasz król" (lub na odwrót):


https://www.acsearch.info/search.html?id=3295839

Tutaj Kommodus i Abgar VIII (lub IX).

Karakalla niczego specjalnego nie wymyślił i nakazał także tam bicie tetradrachm typu antiocheńskiego (tu ciekawsze popiersie z tarczą):


https://www.acsearch.info/search.html?id=102415

oraz odmianę tyryjską:


https://www.acsearch.info/search.html?id=1356250

Zwykłe tetry kontynuuje Makrynus - to już też żeśmy przerabiali:


https://www.acsearch.info/search.html?id=2139417

także w wersji dla Diadumeniana:


https://www.acsearch.info/search.html?id=57175

Ciekawie robi się dopiero za Elagabala. Ten nie tylko nie wygasza mennicy w Edessie, ale bije tam rzeczy nieco odbiegające od kanonu, np. tetradrachmę antiocheńsko-tyryjską:


https://www.acsearch.info/search.html?id=6166330

nieco tyryjskie wspomnienie boskich Septymiusza i Karakalli:


https://www.acsearch.info/search.html?id=3252245

a także, co najciekawsze, wersję z własnym bardzo bojowym portretem a'la Karakalla i małżonką Karakalli, Plautillą (podówczas już nieboszczką) na rewersie (czyżby faktycznie była to, jak chce sprzedający, pamiątka po niezachowanym na piśmie pretendowaniu Elagabala nie tylko do bycia synem Karakalli, ale i Plautilli?):


https://www.acsearch.info/search.html?id=5572168

Na tym kończy się rzymskie srebro z Edessy, za panowania Gordiana III Osroene na chwilę odzyskuje nawet status królestwa, ale to już inna historia.

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #153 on: June 06, 2021, 11:49:41 am »
Pod koniec 194 r. Sewer pokonał pod Issos Pescenniusza Nigra i podporządkował sobie większość wschodnich terytoriów cesarstwa. Jego legiony potrzebowały żołdu, więc uruchomił na wschodzie kilka mennic bijących denary. Niestety nie można wnioskować z tego jakiejś dużej zmiany w akceptacji denarów na wschodzie - legiony, dla których były bite te denary stacjonowały wcześniej w dużej części nad Dunajem. Tak czy inaczej jednym z miejsc, w których uruchomiono produkcję była Emesa, stolica byłego królestwa o tej samej nazwie, wcielonego do Imperium przez Wespazjana. Miejsce nie było przypadkowe i z dużym prawdopodobieństem można założyć, że w organizacji mennicy dopomógł Septymiuszowi jego teść, Bassjanus, najwyższy kapłan lokalnego boga Elagabala (skądinad wywodzący się z rodu władców Emesy).

Denary były bite dość krótko, nawet nie do momentu, w którym Sewer uzyskał całkowitą władzę nad Imperium. Gros jest datowane na rok 194, nieliczne mogą być datowane na lata 195-196. (RIC IVa 351A-436A + 614-634A dla Julii Domny, przy czym są one nieodróżnialne od denarów z Laodycei ad Mare). Ich styl charakteryzuje może mniejsza dbałość o równomierne rozmieszczenie napisów, za to wyróżniają się in plus swoistą plastycznością rysunku, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę uapdek jakości bicia denarów w Rzymie w latach 70 i 80 II w. Tematyka odpowiada mniej więcej tematyce denarów bitych w Rzymie,


https://www.acsearch.info/search.html?id=1070064


https://www.acsearch.info/search.html?id=6604844


https://www.acsearch.info/search.html?id=6933682

chociaż niektóre nie mają swoich odpowiedników z mennicy centralnej:

https://www.acsearch.info/search.html?id=2013030


https://www.acsearch.info/search.html?id=1156993

Ten Zeus wygląda jak skopiowany z dawnych tetradrachm Seleucydów lub z jeszcze wcześniejszego mennictwa Aleksandra Macedońskiego:


https://www.acsearch.info/search.html?id=1908971

Bito tam też zupełnie przyzwoite aureusy:

https://www.acsearch.info/search.html?id=5311173

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #154 on: June 07, 2021, 03:10:29 pm »
Przygotowania do wojny z Partią w roku 213 raczej nie zastały w Emesie żadnych pozostałości mennicy działającej tam dwadzieścia lat wcześniej. Stosunkowo rzadkie tetradrachmy w stylu antiocheńskim nie wyróżniają się niczym szczególnym, może tym że na znak mennicy została wybrana głowa w koronie radialnej, która w tym wypadku musi być głową boga słońca, czczonego w Emesie Elagabala. Nie znam przyczyny, dla której jest on opisywany jako babiloński bóg słońca Shamash; niewątpliwie były to kulty pokrewne, a kult babiloński znacznie starszy, jednakże w momencie bicia monety pod tym imieniem raczej nikogo w Emesie nie czczono. Być może chodzi po prostu o wybór takiego imienia, które nie myliło by się z Elagabalem-cesarzem.


https://www.acsearch.info/search.html?id=6099766

Karakalla


https://www.acsearch.info/search.html?id=2802095

Stosunkowo dużo jest, co ciekawe, monet z portretem cesarzowej-matki, Julii Domny. Najwidoczniej miastu (w tym zapewne żyjącemu jeszcze jej ojcu - Basjanusowi) zależało na wyraźnym zaakcentowaniu jej postaci. Wyszła tutaj na tyle odmłodzona, że wygląda na młodszą od swojego syna :-)


https://www.acsearch.info/search.html?id=5572054


https://www.acsearch.info/search.html?id=297777

Dalej jest typowo - Makrynus i Diaudemian i to raczej na tyle tej serii.


https://www.acsearch.info/search.html?id=235781

Co prawda aż by się prosiło, by Elagabal (cesarz) bił dalsze monety w mieście, z którego zabrał do Rzymu święty czarny kamień Elagabala (boga; dobrze, że Basjanus tego nie doczekał - zmarł w 217 r.), ale właściwie jednoznacznie nie wiadomo, czy powyższe emisje to Emesa, czy jedna z odmian bita bezpośrednio w Antiochii.


Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #155 on: June 09, 2021, 01:36:12 pm »
Koniec mennictwa srebrnego w Emesie zbiega się praktycznie z końcem wschodnich emisji kruszcowych. Co prawda Aleksandria będzie bić bilonowe tetradrachmy niemal do końca III w., jednakże ich próba srebra będzie coraz bardziej symboliczna, odzwierciedlając ogólny upadek monety srebrnej w całym Imperium w latach 50 i 60.

Cała historia jest mocno enigmatyczna, a monety są właściwie jedynym zachowanym źródłem z opisywanych czasów; nieliczne wzmianki pisane są znacznie późniejsze. Wygląda na to, że w roku 253 lub 254 na skutek ofensywy perskiej powstał w południowo-wschodniej Syrii pas ziemi niczyjej, co postanowił wykorzystać niejaki Uraniusz Antoninus i obwołał się. Większość tekstów kończy to zdanie słowem "... cesarzem". Patrząc jednak na monety natura władzy emitenta jest nieco niejasna. Całkowicie rzymskie w stylu aureusy noszą w legendzie tylko kolejne człony jego nazwiska -  L[vcivs] IVL[ivs] AVR[elivs] SVL[picivs] ANTONINVS, na greckich jest nieco lepiej, mamy tytuł AVTOK[PATOC] - odpowiednik Imperatora oraz odpowiednik władzy trybuńskiej po raz 2 - ΔHMAPX ЄΞOVCIAC VΠ[ATOC] B. Zakłada się czasem, że Uraniusz mógł być potomkiem rodu panującego w Emesie, kiedy jeszcze stanowiła państewko klienckie. Nie jest to jednak wystarczające, by odpowiedzieć na podstawowe pytanie - czy Uraniuszowi marzyła się jakaś szersza władza, czy próbował tylko odbudować niezawisłe państwo Emesy, oparte na dotychczasowym rzymskim pieniądzu (czyli stworzyć coś w rodzaju prototypu Cesarstwa Galijskiego, które powstało w sześć lat później). Tak czy inaczej po odzyskaniu inicjatywy na froncie Walerian miał porozumieć się z Uraniuszem i bezkrwawo wcielić jego państewko z powrotem do Imperium.

Dalszy los Uraniusza jest nieznany. Jego historię datujemy tylko na podstawie monet brązowych - w odcinku rewersu mamy ЄΞΦ = 565 rok ery Seleucydów = 253/4 AD. Przedstawiają one przeważnie świątynie Elagabala od zewnątrz, bądź tak jak tutaj - z ukazanym świętym kamieniem, który był już wrócił z Rzymu:


https://www.acsearch.info/search.html?id=5281627

Aureusy są klasycznie rzymskie i można o nich dość długo dyskutować, ale że to nie srebro drachmowe, więc tylko jeden przykład - o co mogło chodzić z powtórzeniem rewersu SAECVLARES AVGG wraz z odniesieniem do własnego(?) pierwszego konsulatu? Oryginalne igrzyska tysiąclecia odbyły się w Rzymie w roku 247. Z pewnością nie było jeszcze wtedy państewka Uraniusza. Czy chciał się dopisać do tych igrzysk, czy urządził jakieś własne (trochę byłoby to dziwne biorąc pod uwagę wojenne okoliczności)? Czy tylko manifestował ciągłość swoich związków z Rzymem?


https://www.acsearch.info/search.html?id=973517

Oryginał wygląda tak:


https://www.acsearch.info/search.html?id=529972

Wracając do srebra. Mamy oczywiście standard antiocheński:


https://www.acsearch.info/search.html?id=3594542

oraz kilka typów ewidentnie nawiązujących do denarów/atnoninianów bitych w zachodniej części cesarstwa. Nie wiem, czy to przypadek, czy faktycznie zostały one od razu stezauryzowane (co nie byłoby niczym dziwnym) i nie noszą praktycznie większych oznak obiegu. Aequitas/Moneta:


https://www.acsearch.info/search.html?id=2989055

Fortuna/Tyche:


https://www.acsearch.info/search.html?id=1768893

Co do wielbłąda, to jest to kolejna zagadka - czyżby odniesienie do krażących jeszcze być może drachm z Bosry? Bo na emisjach związanych z igrzyskami tysiąclecia akurat wielbłądów Filip Arab nie dał.


https://www.acsearch.info/search.html?id=5572057

Offline Pawel O

  • Consul
  • ***
  • Posts: 103
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #156 on: June 10, 2021, 07:18:28 pm »
Nie znam przyczyny, dla której jest on opisywany jako babiloński bóg słońca Shamash; niewątpliwie były to kulty pokrewne, a kult babiloński znacznie starszy, jednakże w momencie bicia monety pod tym imieniem raczej nikogo w Emesie nie czczono. Być może chodzi po prostu o wybór takiego imienia, które nie myliło by się z Elagabalem-cesarzem.


Tutaj jest mniej więcej wyjaśnione skąd się wywodzi nazwa boga Elagabala: https://www.livius.org/articles/religion/elagabal/ i tu: https://en.wikipedia.org/wiki/Elagabalus_(deity)

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #157 on: June 11, 2021, 02:17:12 pm »

Tutaj jest mniej więcej wyjaśnione skąd się wywodzi nazwa boga Elagabala: https://www.livius.org/articles/religion/elagabal/ i tu: https://en.wikipedia.org/wiki/Elagabalus_(deity)
Te kulty solarne musiały się zazębiać, szczególnie jeśli miało się w okolicy tak silny ośrodek jak Babilon - nie tłumaczy to jednak użycia imienia Shamash (Šamaš, czy jaką tam jeszcze pisownię przyjmiemy) w odniesieniu do boga czczonego w Emesie. Chyba, że są jakieś źródła nie opisane w w/w artykułach, które by odnotowywały takie wymienne użycie na miejscu, a nie tylko wpływ jednego kultu na drugi.

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #158 on: June 14, 2021, 04:02:06 pm »
W jednym z poprzednich odcinków zastanawiałem się, dlaczego Karakalla zdecydował się na tak intensywne bicie monet w Syrii na okoliczność wojny z Partią, skoro wcześniejsze wojny na tym froncie nie wymagały takiego dofinansowywania. Być może ten brak da się zapełnić innymi, pokrewnymi emisjami - np. drachmami bitymi w nieznanej mennicy na terenie Mezopotamii (wg RPC, w handlu czasem są opisywane jako bite w Edessie lub Carrhae). Są to dość rzadkie monety o nominale jednej drachmy, w stylu dość zbliżonym do równocześnie bitych w Rzymie denarów. Stosunkowo równomierne rozmieszczenie na awersach popiersi Marka Aureliusza, Lucjusza Werusa, Faustyny Młodszej i Lucylli pozwala datować całą serię na lata 164 (ślub Werusa i Lucylli) a 169 (śmierć Werusa). Jeśli miały by one być związane z zapotrzebowaniem wywołanym działaniami wojennymi, na co wskazują w oczywisty sposób legendy rewersów (ΥΠΕΡ ΝΙΚΗC ΡΩΜΑΙΩΝ = za zwycięstwo Rzymu, także w wersji za zwycięstwo Augustów itp.), należałoby ten okres zawęzić do drugiej fazy ówczesnej wojny rzymsko-partyjskiej, czyli 164-166.

Znając ogólny styl bicia rzymskich denarów nie znajdziemy tutaj nic zaskakującego (być może gros specjalistów potrzebnych do założenia nowej mennicy zostało przywiezionych ze stolicy):


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/9577

Marek/Providentia (nie znam greckiego odpowiednika)


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/10706

Werus/Iustitia-Dikaiosyne


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/6502

Lucylla/Wenus


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/3498

Faustyna/bliźniaki - Kommodus i jego brat; ten typ bito w Rzymie w 161 r.

Spora część rewersów odnoszą się do bieżącej tematyki wojennej:


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/8630

Marek/Armenia siedząca na ziemi, w tle tarcza i sztandar


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/8034

Werus, Wiktoria-Nike niosąca tropaeum


https://www.acsearch.info/search.html?id=1649770

Marek, Mars z włócznią oparty na tarczy.

Żółty kolor niektórych zdjęć pochodzi ze złego ustawienia temperatury światła przy ich robieniu.

Offline DzikiZdeb

  • Caesar
  • ****
  • Posts: 509
Re: Nietypowe srebro rzymskiego wschodu w I-II (choć bardziej II) w.
« Reply #159 on: June 15, 2021, 05:14:10 am »
Tytułem uzupełnienia - ciągiem dalszym powyższej emisji są jeszcze rzadsze drachmy bite w tym samym stylu niemal na pewno w Edessie przez króla Osroene Ma'nu VIII Filoromaiosa (Miłującego Rzym). Różnią się one legendą rewersu - tym razem jest to tytulatura wmiankowanego władcy - BACIΛEVC MANNOC ΦIΛOPWMAIC. Monety te zostały wybite nie wcześniej niż w roku 165, gdyż we wcześniejszym okresie (163-165) Partowie pozbawili go tronu, osadzając na nim własną marionetkę o imieniu Wael. Stąd też w okresie 163-165 w Edessie bito drobnicę dla Partów taką tak ta:


https://www.acsearch.info/search.html?id=187033

Popiersie Wologazesa IV/popiersie Waela

Oczywiście nie mamy pewności, że najpierw były bite monety opisane w poście powyżej, a dopiero potem te z tytulaturą Manu. Najlogiczniej wyglądają następujące wyjaśnienia:
- wszystkie drachmy zostały wybite po 165 r. w Edessie; nie da się określić kolejności bicia drachm z legendą rewersu "Za zwycięstwo Rzymu" i tytulaturą króla Osroene;
- drachmy "Za zwycięstwo Rzymu/Augustów" zostały wybite w mennicy mobilnej zorganizowanej przez Rzymian w okresie 163-165, którą następnie przeniesiono do Edessy i oddano pod nadzór Manu VIII po jego reintronizacji.

Jak widać, obie emisje są bardzo zbliżone stylistycznie:


https://www.acsearch.info/search.html?id=2141452

Lucylla/Demeter-Ceres


https://www.acsearch.info/search.html?id=7646000

Werus/Providentia (tutaj nie zmieściło się całe ΦIΛOPWMAIC i jest skrócone do ΦIΛOP)


https://rpc.ashmus.ox.ac.uk/coins/4/6493

Wyjątkiem jest drachma Werusa, na której rewersie znajduje się sam tytuł Manu w czterech liniach.

 

All coins are guaranteed for eternity